AKUT ÖN ÜVELİT Tanımı: Nedenleri, görülme sıklığı, risk faktörleri: Belirtileri: Tedavi: ARKA ÜVELİT Nedenleri, görülme sıklığı, risk faktörleri: Belirtileri: Tedavi: ASTİGMATİZMA Genellikle doğuştandır. Bununla birlikte, cerrahi girişimlerle saydam tabakanın kesilmesine, saydam tabakada iltihaplanma ya da travmaya bağlı olarak da çıkabilir. Olguların en azından %90'ında astigmatlığın düzeltilmesi kolay değildir. Saydam tabaka eğriliğinde ağır bir bozukluk yoksa, kişi kırılma kusurunun farkında olmayabilir. Çünkü refleks olarak görüntüyü iki dikey düzlemden birinin üstünde uyum yaparak birleştirir. Bu nedenle, astigmatlıkta genellikle iki odak uzaklığı arasında uyum sağlamak için sürekli değişen odaklanmaya bağlı yakınmalar ortaya çıkar. Hasta bu yorgunluk nedeniyle, baş ağrısı, göz kürelerinde ağrı, gözlerde ağırlık hissi ve yanmadan yakınır. Göz akları kızarmıştır. Bu yakınmalar örneğin, film izlerken artar. Gözleri sağlıklı kişilerde, saydam tabaka bir küre dilimi şeklinde ve eğriliği her yöne doğru aynıdır. Bu sayede ışınlar bütün doğrultularda aynı oranda kırılarak odak noktasına yönelir. Saydam tabakanın eğriliği tüm yönlere eşit biçimde dağılmıyorsa ve özellikle birbirini dik açıyla kesen doğrultular arasında eğrilik farkı varsa,ışınlar merceği geçerken farklı oranda kırılırlar. Astigmatizmayı, nokta şeklinde bir cismin görüntüsünün birbirine dik iki ayrı düzlemde olması diye tanımlayabiliriz. BLEFAROSPAZM Tanımı: (aşırı göz kırpma nedeniyle görme olamaz). Nedenleri, görülme sıklığı, risk faktörleri: Belirtileri: Tedavi: aralıklarla tekrarlanması gerekebilir. BiYONİK GÖZ Silikon bilgisayar ciplerinin ufaltılmış bir modelinin göz içine yerleştirilmesi ve görme siniri ile irtibatlandırılmasıyla ışığı dahi fark edemeyen bazı hastalar ışığın geliş yönünü ve silüet halinde cisimleri algılayabilmişlerdir. Biyonik göz, görmesi ileri derecede bozuk hastalar için bir umut kaynağı olmuştur.
DİABETİK RETİNA HASTALIĞI Diabet vücutta glikoz metobolizmasının bozulması sonucu ortaya çıkan bir hastalık tablosudur. Glikozu vücut tarafından kullanılabilir hale getirmeye yarayan insulin hormonu, pankreasta bulunan beta hücrelerinin tahribatı sonucunda daha az salgılanmaya başlar. İnsülinin hücrelerce kullanımı bozulduğundan kanda dolaşan glikoz hücrelerce kullanılamaz duruma gelir. Hücreler glikoz emilimini yapamaz ve kanda glikoz seviyesi yükselir. Bunun sonucunda; vücut damarlarında bozukluklar başlar. Başta göz, böbrekler, kalp ve damar sistemi olmak üzere organda hasarlar gelişebilir. İki tip diabet vardır: İnsüline bağımlı (tip 1) ve insüline bağımlı olmayan (tip 2). Her iki tip diabette de hasar, kan glikoz seviyelerinin kontrolüne ve diabetin süresine bağlıdır. Diabette Göz DİABETTE GÖZ Diabette gözde katarakt, glokom ve en önemlisi diabetik retina hastalığına sebep olarak görme azalmasına yol açabilir. Diabetlerde görme kaybı gelişme ihtimali normalden 25 kez daha fazladır. 20-65 yaş arasındaki görme kaybının en sık sebeplerinden biri olarak ortaya çıkar. Diabetik hastalarda göz hasarı gelişme ihtimali 10 yıllık diabetiklerde %20, 30 yıllık diabetiklerde %80 civarındadır. Fakat hastalığın teşhis ve tedavisindeki gelişmeler sayesinde, zamanında yapılan girişimlerle görmeyi ciddi şekilde etkileyen hasarlara günümüzde daha düşük oranlarda rastlanmaktadır. DİABETİK RETİNA Gözün içindeki retina denilen sinir tabakasının damarlarını tutan bir bozukluktur. Damarlarda tıkanmalar ve sızıntılar oluşarak retina tabakasının beslenmesi ve yapısı bozulmaya başlar. Üç aşamada sınıflandırılır. DİABETİK RETİNA BAŞLANGIÇ DÖNEMİ Yapısı bozulmaya başlayan retina damarlarının bir kısmı yer yer daralmalar gösterirken, bir kısmı da genişleyip baloncuklar (mikroanevrizma) oluştururlar. Bu bozulmuş damarlardan kan ve sıvı sızmaya başlar. Böylece retinada ödem ve eksuda denilen birikintiler oluşur. Bu dönemde görme genellikle etkilenmemiştir, fakat görmeyi engelleyecek olayların öncüsü olarak kabul edilir. Bazı durumlarda sızıntılar makülada (gözün detay görme merkezi) toplanarak özellikle yakın görmeyi bozabilir. bu durum maküla ödemi olarak adlandırılır. 15 yıllık diabetiklerin %80'inde başlangıç dönem hastalarına rastlanır. DİYABETİK RETİNA PROLİFERASYON DÖNEMİ İyice daralıp tıkanan damarların besleyemediği sahalar oksijen ve kansız kaldığı için bozulmaya başlar. Bu sahalarda yelpaze şeklinde yani damar oluşumları (neovaskülarizasyon) ve fibrotik zar oluşumları fibröz proliferasyon) ortaya çıkar. Yani damarların kenarları çok incedir, kolay kanayabilirler. Fibrotik zar ise maküla üstünü örterek veya çekintiler yaparak görmeyi bozablir. Görme kanamalarının ve çekintilerin makülayı etkilediği oranda azalır. Diabetiklerin %20'sinde proliferasyon dönemi belirtileri izlenir. EPİSKLERİT Tanımı: Belirtileri: Yama tarzında kızarıklık, bir nodül görünümü olabilir, genişlemiş episkleral damarlar konjonktiva altında ışınsal olarak uzanırlar, görme normaldir. Tedavi: (günde 4 kez diklofenak sodyum) tedavi ediniz. EGZOFTALMİ Gözyuvarlarından birinin veya her ikisinin anormal biçimde dışa doğru çıkık olduğu bir durum. saat camına benzeyen şeffaf kornea tabakasına temas edince, buradaki kornea moleküllerini birbirine bağlayan kimyasal bağları koparır ve böylece korneanın yüzeyindeki o kısım yok olur. Bu olay fotokimyasal bir işlem olduğundan gözün hiçbir dokusuna zarar vermez, hatta etkisi gözün iç kısımlarına bile girmez; çünkü gözyaşına veya herhangi bir sıvıya rastladığı anda tüm etkisini kaybeder.
FOTOREFRAKTİF KERATOTOMİ Excimer laser ışınları yardımıyla, kornea merkezi doku ablasyonu yapılarak düzleştirilir. Kornea epitel katı mekanik yöntemlerle uzaklaştırılır ve fotokerotoktomi yapılır. 6 diyoptriye kadar miyopi tedavi edilebilir. Astigmatizma da miyopi ile birlikte veya tek başına, excimer laser ile tedavi edilebilir. Hastanın gözleri operasyondan sonra kapatılır. Epitel dokusu oluşuncaya kadar (maksimum 48 saat) hasta ağrı duyar. GÖZDE AKINTI Şikayet: Gözleriniz berrak veya sarı bir sıvı üretiyor; gözleriniz şiş, kaşıntılı ve kızarık. Uyandığınızda çapakla birbirine yapışmış da olabilirler. Polen, toz, döküm parçası, hayvan kılı, tüyü ya da deri parçaları, klorlu su, makyaj malzemesi veya lensler gözlerinizde alerjik tepkiye yol açabilir. Bu reaksiyondan kaçınmanın en etkili yolu, size dokunan alerjik maddeden uzak durmaktır; bunu yapamıyorsanız, kendi kendine tedavi yöntemlerini deneyin. kulağınız ağrıyor, tat duygunuz değişti ve sese karşı duyarlılığınız arttı. Bell felci yüz sinirlerinin iltihaplanmasının sonucudur, ancak esas nedeni bilinmemektedir. üstünde bir şey var duygusuna kapılıyorsunuz; aşırı göz yaşı akıyor. Arpacığın nedeni kirpik bezinde bakteri yel enfeksiyondur. Şişi sıkmak enfeksiyonu yayabilir ve başka arpacıkların çıkmasına yol açabilir. Böylece enfeksiyonun başkalarına geçmesini önlemiş olursunuz. Başkalarıyla makyaj malzemesi, göz damlası veya lens paylaşmayın. Lensleriniz dikkatle temizleyin ve eskiyince yenisiyle değiştirin. GLOKOM (GÖZ TANSİYONU) Tanımı: normal değeri 10-20 mmHg kadardır. Göz tansiyonunun yükselmesine bağlı olarak ortaya çıkan görüş bozukluğu ya da görme duyusunda azalmayı kişi fark ettiğinde görme duyusu niteliğini %90 kaybetmiş demektir. Göz içi basıncının yükselmesi sonucunda gözden aldığı görüntüyü beyne ulaştırma görevini üstlenen görme siniri ve görme sinirindeki tahribat zamanında kontrol altına alınmazsa, görme alanı kaybı ve görme azalması ortaya çıkar. Belirtileri: hissedilmediğinden bu glokom çok geç fark edilir. Sabahları belirginleşen baş ağrısı; geceleri ışık etrafında ışıklı halkalar görme kapalı açılı glokom tipinin belirtileridir. Bu nedenle, hastalığın erken teşhis edilmesi ancak 45 yaşın üstünde olan kişilerin bir göz uzmanı tarafından yapılan rutin göz muayenesi taraması ile mümkündür. GLOKOM TEDAVİSİNDE YENİLİKLER "Glokom tedavisinde son yıllarda geliştirilen ilaçlar ve yeni cerrahi yöntemlerle yüz güldürücü sonuçlar bildirilmektedir." Viskokanalostomi Prof Stegman tarafından tanımlanan ve popülaritesi gittikçe artan bir cerrahi yöntemdir. Yeni geliştirilen glokom damlaları bu olgularda göz içi basıncındaki artışlara karsı koruyucu ve glokomlu gözde hasarı azaltıcı alternatiflerdir. GÖZ TÜMÖRLERİ Çocuklarda gözbebeğinde beyazlık olduğunda, gözün renkli kısmında renk değişikliği geliştiğinde ve sebepsiz yere görmenin azaldığı durumlarda göz tümörleri yönünden inceleme yapılmalıdır. Göz kapaklarında büyüme gösteren kitlelerden gerekirse biyopsi alınmalıdır. Göz tümörlerinin tipine, yerleşim yerine ve hastanın yasına göre, lazer tedavisi, kriyoterapi, radyoterapi ve cerrahi tedavi gerekebilir. GÖZ YARALANMALARI Kesici, delici, veya künt travmalar yanında kimyasal maddeler ve göze yabancı cisim kaçmasıyla da gelişebilir. Acil müdahale gerektiren durumlardır. Kimyasal maddelerle (örneğin sönmemiş kireç, çamasır suyu) yaralanmalarda göz bol serum fizyolojik sıvıyla yıkanmalıdır ve acilen bir göz hekimine başvurulmalıdır. Göz kapağı yaralanmalarında gözyaşını boşaltan damarlarda kesilme olabilir, bu durumda kesilen kanal uc-uca dikilerek onarılmalıdır. Aksi takdirde gözde kalıcı sulanma oluşabilir. GÖZ KAPAĞI HASTALIKLARI Göz kapağının sekil bozuklukları estetik yönden bir kaygı oluşturuyorsa veya görmeyi tehdit edici bir durum oluşturuyorsa cerrahi olarak düzeltilmelidir. (PTOSİZ) GÖZDİBİ ANJİOSU (FFA) Fundus Flourescin Anjiografisi (FFA) denilen gözdibi anjiosu da son derece kolay bir muayene yöntemidir. Göz bebekleri damlalarla genişletilir. Kol damarlarından floresan bir boya maddesi verilerek boyanın göz içi damarlarında dolaşımı gözlenir ve fotoğrafları çekilir. Böylelikle damarlardan sızıntılar, kanamalar, birikintiler, beslenmeyen sahalar, yeni damarlar, zar oluşumları ve diğer hasarlar tesbit edilir. Bu sayede tedavi edilecek sahalar belirlenmiş olur. Göz dibi anjiosunun diabetik retina hastalığı başlamamışlarda kontrol amacıyla yılda bir kez, retina hastalığı belirtileri başlamış olanlarda, 6 ayda bir yapılması tavsiye edilmektedir. HİFEMA Tanımı: Nedenleri, görülme sıklığı, risk faktörleri : Belirtileri: Tedavi: HİPERMETROP Sağlıklı göz değişik uzaklıktaki görüntüleri odaklamak için merceğin biçimini değiştirir. Daha yakın bir noktaya bakarken merceğin kalınlığı artar, uzağa bakıldığında ise azalır. Bir merceğin eğriliği ne kadar fazla ise ışığı o kadar fazla kırar ve odak uzaklığı kısalır. Sağlıklı bir gözde sonsuzdaki bir nokta, merceğin eğriliği en azken ağtabaka üzerine odaklanır. Hipermetrop gözde ise, merceğin aynı noktayı odaklayabilmek için eğriliğinin artması gerekir. Merceğin eğriliğini, kirpiksi kasın kasılması düzenler. Halka biçimindeki bu kas, iris kökü ile mercek arasında bulunur. Hipermetroplukta göz küresinin ön-arka çapı normalden kısadır. Bu nedenle, mercekte kırılan ışınlar, ağ tabakanın üstü yerine arkasındaki bir noktada birleşirler. Işınların ağtabakası üzerine düşmesi için mercek eğriliğinin artması gerekir. Ancak mercek belirli bir sınırın ötesinde eğriliğini arttıramadığı için, hipermetrop göz yakın nesneleri odaklayamaz. Bu nedenle, hipermetroplar gazeteyi uzakta tutarak okurlar. Ayrıca göz küresinin ön-arka çapı kısa olduğundan, mercek uzak nesneler için eğriliği arttırır. Sonuçta kirpiksi kasın, hiçbir zaman tam gevşeyemediğinden, göz baş ağrısına neden olur. Hipermetropluk, çocukta içe dönük şaşılığa yol açabilir. Gecikmeden müdahale edilirse, uygun camların kullanımıyla bu şaşılık çocuklukta düzeltilebilir. İLERİ DİABETİK GÖZ HASTALIĞI Gözün içini dolduran vitreus denilen yapının hareketleri veya büzülmesi, yeni damar ve fibrotik zar oluşumlarını çekmeye başlar. Zaten ince olan damarlar kanama yapar ve göz içini doldurur (vitre içi kanama). Çekilen fibrotik zarlar da retina dokusunun yırtılmasına ve hasarına neden olurlar (traksiyonlu retina dekolmanı). Ayrıca yeni damarlar göz sıvısının dışarı aktığı yolları etkileyerek göz tansiyonunu yükseltebilirler (neovasküler glokom). KONJONKTİVİTLER Allerjik, mikrobik, kimyasal konjonktivitler olabilir. Gözde akıntı, sulanma, kasıntı, yabancı cisim hissi ve yanma tarzı şikayetler olabilir. Tedavisi göz damlalarıyladır, ağır durumlarda sistemik tedavi gerekebilir. KATARAKT CERRAHİSİNDE YENİLİKLER Son yıllarda fakoemulsifikasyon yöntemi ile katarakt cerrahisinde yeni bir çağ açılmıştır. Bu teknik halkımız arasında lazerli, dikişsiz katarakt ameliyatı olarak bilinse de aslında kullanılan cihazın lazerle hiçbir ilişkisi yoktur. Bu yöntem, küçük bir kesi yerinden ultrasonik ses dalgaları kullanılarak kataraktın parçalanması, parçaların özel iğnelerle emilerek dışarı alınması ve katlanabilen silikon veya akrilikten yapılmış bir merceğin bu küçük kesi yerinden göz içine yerleştirilmesi olarak özetlenebilir. Bu yöntem kullanıldığında dikiş atılmasına gerek olmayabilir ancak bazı olgularda yara yerinin kapatılması için tek bir dikiş gerekebilir. Halkımızca ifade edilen lazerli katarakt ameliyatı terimi yanlış bir ifade tarzıdır. LASİK NEDİR? ürünü otomatik kesici (mikrokeratom) çeşidi olan Hansatom ile ortalama 160 mikron kalınlığında bir bölüm korneadan ayrılmadan, ince bir yaprak halinde kaldırılır ve orta tabakaya excimer laser uygulandıktan sonra ince kapak tekrar eski yerine kapatılır. LASER AMELİYATA KARAR VERİRKEN • Excimer lazer cerrahisi sonrası refraksiyon kusuru eksik veya fazla düzeltilebilir (yani tedaviye rağmen tekrar gözlük kullanmak gerekebilir). gelişebilir. kazanmış hususlar değil sadece olabileceği varsayılmıştır. LASER FOTOKOGULASYONU Göz içinde kullanılan laserlerde, kuvvetli bir elektrik akımı, argo ya da kripton gazlarından geçer ve enerji oluşur. Laser bu enerjiyi dar ve düzgün bir ışık demeti şeklinde yönlendirir. Bu demet göz içine mikroskop ve mercekler ile odaklanır ve sonuçta bu enerji, diabetik göz hastalığında retina tabakasındaki bozuklukları ve hastalıkları düzeltmek amacıyla kullanılır. Laser tedavisi ağrısız bir işlemdir. Göz bebekleri damlalarla genişletilir. Göze bir muayene merceği takılır. Laser yapılırken, hastanın tek hissettiği mavi-yeşil renkte flaşlardır (ışık parlamaları). Diabette retinaya laser 2 şekilde uygulanır. Sadece lokal bir hasar veya ödem varsa, yalnız o bölgeye laser uygulaması yapılır. Diabetik hasar sadece bir sahaysa sınırşı değilse, maküla bölgesi hariç tüm retinaya birkaç seans boyunca laser uygulanır. Bu işlem panretinal laser fotokoagülasyon olarak adlandırırlır ve proliferasyon safhasındaki diabetik retina hastalıklarında uygulanır. MİYOPİ Gözün belirli bir uzaklığın ötesindeki nesneleri odaklayamamasına miyopluk denir. Hipermetrop gözde, göz küresinin ön-arka çapı normalden kısa olduğu ve mercek eğriliğini (kırma gücünü) belirli bir sınırın ötesinde arttıramadığı için nesneleri odaklayamaz. Miyop gözde bunun tam tersi bir durum ortaya çıkar. Genellikle göz küresinin ön-arka çapı normalden uzundur ve mercek, belirli bir sınırın ötesinde eğriliğini azaltamaz. Miyopluk kalıtsal ancak çekinik bir göz bozukluğudur. Bu nedenle, miyop anne babaların çocuklarında her zaman ortaya çıkmayabilir. Ancak ana babanın her ikisi de miyopsa, doğal olarak çocukların da miyop olma olasılığı yüksektir. Miyopluk belirtileri genellikle altı yaşına doğru kendini gösterir. Çocuk küçük yazıları rahat okur ama tahtaya yazılanları okuyamaz. Uzağı görmenin gerekli olduğu oyunlardan kaçınır ve arkadaşlarından ayrı durmayı yeğler. Altı yaşına doğru başlayan miyopluk, büyüme dönemi boyunca ilerlemeyi sürdürür ve vücut gelişimiyle birlikte durur. Göz küresinin ön-arka çapı normalden daha uzundur. Bu miyopluk türü, gözlükle düzeltilebilir ve genellikle başka bir soruna yol açmaz. Bundan farklı olarak patolojik miyoplukta ise görme kusuru ilerler, ayrıca ağtabakada bazı bozukluklar ortaya çıkar. Miyopluğun türü ve uygun düzeltici camlar tek muayenede saptanamayabilir. Dikkatli ve düzenli muayenelerle hastalığın gidişi izlenerek kesin tanı konur ve uygun tedavi sağlanır. MERCEK TİPLERİ Görme bozukluklarının düzeltilmesinde çeşitli mercek tipleri kullanılır: Miyop bir gözün ön-arka çapı normalden uzun olduğundan, göz merceği belirli bir uzaklığın ötesindeki nesneleri ağ tabakada odaklayamaz. Hipermetroplarda ise gözün ön-arka çapı normalden kısadır. Göz merceği yakındaki nesnelerin görüntülerini ağtabakanın üzerine düşürecek kadar eğriliğini değiştiremez. Böylece, görüntü ağ tabakanın arkasında oluşur. Yakınsak mercekle, kırılma derecesi artan ışınların toplanacağı odak uzaklığı kısalır ve görüntü ağ tabakanın üzerine düşer. Saydam tabaka eğriliğinin düzensizliğine bağlı bir görme kusuru olan astigmatlığın düzeltilmesinde silindirik mercekler kullanılır. Astigmatlıkta, saydam tabaka üzerinde birbirini dik olarak kestiği varsayılan iki eksenin eğriliği birbirinden farklıdır. Böylelikle paralel iki ışık demeti, merceğin odağında bir nokta değil, çizgi oluşturur. Bu ise görüntünün bozulmasına yol açar. Silindirik mercekler bu iki eksende eğrilik farkını, her eksen için farklı güçte kırarak ortadan kaldırır. Bazı durumlarda, merceklerin güneş gözlüğü işlevi de görerek göze gelen ışınları süzmesi istenir. Bu amaca uygun çeşitli renkli mercekler vardır. Bunlar, ışık tayfının bütün dalga boylarını belirli ölçüde emerek ışık şiddetini azaltabilir. Tayftaki ışınların bir bölümünü geçirmeyen renkli mercekler de vardır. Bazı mercekler ise morötesi ışınları emer. Kayakçılar, morötesi ışınların zararlı etkisini önlemek için bu mercekleri kullanırlar. NİSTAGMUS Gözlerin istem dışı, ritmik hareketleri. Normal olabilir. Örneğin, trende giden birisi, telefon direklerini seyrederken veya merkezden çevreye hatlarla boyanmış bir daire döndürüldüğünde buna bakarken olur. Bu durumlarda, gözler cismi izler ve hızla geri dönüp tekrar izler. Bedenin kendi ekseni etrafında döndürülmesi ve dış kulak yolunun soğuk su veya sıcak su ile yıkanması da normal nistagmus nedenleri arasındadır. Hastalık belirtisi olan nistagmus iki türdür: Pandüler yani saat sarkacı gibi, aynı hızda gidip gelici ve ritmik nistagmus ki, bir yöne yavaş, aksi yöne hızlı hareket edicidirler. Pandüler nistagmus, doğuştan mevcut olan bir hastalık olabilir. Bazen görme bozukluğu ile olur. Diğer bütün nistagmuslar ritmiktir. Meniere hastalığında, alkol, barbitürat zehirlenmesinde, beyincik hastalıklarında çok rastlanan önemli bir bulgudur. OFTALMİK HERPES ZOSTER Nedenleri, görülme sıklığı, risk faktörleri: Belirtileri: Tedavi: Acyclovir: Döküntünün azaltılması için steroidli damlalar ile uzun süre tedavi. OPTİK NEVRİT Optik sinir çevresindeki miyelin adlı koruyucu maddeden oluşan ve görmeyi olumsuz yönde etkileyen iltihap, çürüme veya yıkım OPTİK SİNİR VE GÖRME YOLLARI HASTALIKLARI Görmede azalma ve görme alanında daralma seklinde belirtilerle kendini belli eder. Bu gibi durumlarda optik sinir ve görme yolları hasarına yol açan etken faktörlerin belirlenmesi ve onlara yönelik tıbbi veya cerrahi tedavi uygulanması esastır. Gerektiğinde beyin cerrahisi ve noroloji bölümleriyle işbirligi yapılmalıdır. REFRAKSİYON KUSURLARI Odaklanan ışığın görmemizi sağlayan retina tabakasının önüne veya arkasına düşmesi sırasıyla miyopi ve hipermetropi olarak adlandırılan görme kusurlarına yol acar. Kornea adını verdiğimiz saydam tabakanın dikey ve yatay ekseni arasındaki kırma dereceleri arasında bir fark varsa bu durum da astigmatizma adı verilen kırma kusuruna sebep olur. Miyopinin düzeltilmesinde gözlük, kontakt lens ve refraktif cerrahi yöntemler (radyal keratotomi, excimer laser, LASIK) uygulanabilir. Hipermetropinin düzeltilmesinde gözlük, kontakt lens ve refraktif cerrahi yöntemler (Termokeratoplasti, excimer laser vb) kullanılabilir. Astigmastizmanın düzeltilmesinde gözlük, torik yumsak kontakt lensler, gaz geçirgen kontakt lensler, ve refraktif cerrahi yöntemler kullanılabilir. RETİNA VE VİTREUS HASTALIKLARI Retina görmemizi sağlayan ışığa duyarlı hücreleri (kon ve rodlar) ile sinir liflerini içeren bir tabakadır. Retina hastalıkları görmede ciddi ve kalıcı bozukluklar yapabilir. En fazla görülen retina hastalıkları: • Şeker hastalığına bağlı bozukluklar Tedavi Yöntemleri: Bozukluğun tipine göre, tıbbi tedavi, lazer tedavisi ve cerrahi tedavi şeklindedir. RETİNA DEKOLMANI Retina dekolmanı, her yıl 10.000 de 1 kişide gözlenen, görmeyi ciddi şekilde tehdit eden bir göz problemidir. Orta yaş ve üzerinde daha sık olmak üzere her yaşta ortaya çıkabilir. Acil olarak tedavi edilmezse, kısmı veya tam görme kaybına neden olabilir. Retina, göz içi duvarını tümüyle kaplayan ince, saydam bir dokudur. Görmeyle ilgili hücre ve sinir liflerini içerir. Göz küresinin iç boşluğunu ve vitreus denilen yumurta akı kıvamında bir yapı doldurur. Vitreus retinaya normalde çepeçevre yapışıktır. Kornea, lens ve vitreustan geçen görüntü, görme siniri yoluyla beyine gönderilir. Retina sinir tabakası, altındaki pigment tabakasına yapışıktır. RETİNA DEKOLMANI SEBEP VE BELİRTİLERİ Retina dekolmanı, retina sinir tabakasının altındaki pigment epiteli tabakasından ayrılmasıdır. Çoğunlukla retinada oluşan yırtık veya delikler yüzünden, bu iki tabakanın arasına sıvı sızmasıyla gelişir. Ensik, gözün uzamasına bağlı olan yüksek miyopilerde gözlenir. Retina tabakası gözün ön-arka çapı arttıkça gerilir ve üzerindeki gerilme alanı incelmeye ve bozulmaya başlar. Bazı ailesel veya dejeneratif hastalıklarda ve bazı enfeksiyonlarda da retina çevresinde yer yer incelme ve bozulmalar oluşabilir. Bu arada aynı sebeplerle vitreus dokusu da bozulmaya başlar, jel kıvamı değişir ve yavaş yavaş retinadan ayrılır. Bu ayrılmaya vitreus dekolmanı denir. Vitreus dekolmanı retinası sağlam olan kişilerde çoğunlukla problemsiz olarak sonuçlanır. Bu arada büzülen ve yer yer opaklaşan vitreus dokusu gözün içinde görme aksından geçtikçe, kişi tarafından gözün uçuşan 'sinek' veya 'bir sis perdesi' olarak algılanır. Gökyüzüne, açık renkli bir duvara veya kağıda bakarken ya da su altında yüzerken daha detaylı olarak görülen bu durum, görmeyi azaltmaz. Retina çevresinde yırtık yoksa tehlikeli değildir ve önlem almak gerekmez. Retina çevresindeki incelmiş, bozulmuş sahaların varlığında, büzülen vitreus retinadan ayrılırken, retinada çekintiler oluşur. Bu çekintiler nadiren sağlıklı retinaya sahip kişilerde de gelişebilir. Retinada çekintiler hasta tarafından 'ışık çakmaları, flash patlamaları gibi algılanır. bu ışık çakmaları bazen kısa süreli olabilir, bazende günlerce sürebilir. Bazı hastalarda ise hiç hissedilmeyebilir. Vitreusun büzülmesi sonucu retina tabakasında oluşan bu çekintiler, incelmiş ve yapısı bozulmuş olan retina çeperindeki sahalarda yırtılmalara ve delinmelere sebep olabilir. Yırtılan retina tabakasından bir damar geçiyorsa, bazen bu damar da koparak göz içinde bir miktar kanamaya sebep olabilir. Bu durum hasta tarafından 'kurum yağıyormuş' gibi algılanır. Retinada yırtık veya delik oluşmuşsa, vitreus içindeki sıvı bu yırtıkların içinden geçerek, retina sinir tabakasını altında yapışmış olduğu pigment tabakasından yırır. Bu durum retina dekolmanı olarak adlandırılır. Dekole olan (altındaki dokudan ayrılan) retina bölgesinin görme fonksiyonu kalmaz ve hasta tarafından o bölgenin tam aksinde 'bulanıklık, kara leke veya perde hissi' şeklinde görüntü kaybı hissedilir. Retina dekolmanı bazen bir bölgede sınırlı kalabilir, ama çoğunlukla ilerleyicidir. Makula (gözün görme merkezi) dekole olunca merkezi görme kaybolur. uzun süreli dekolmanlarda göz içi dengeler bozulur ve göz küresi küçülmeye başlar. Göze gelen künt veya delici darbeler, ani dekolman sebebi olabilirler. Diabet ve bazı dejeneratif hastalıklarda vitreusta retinayı çeken bantlar oluşarak traksiyona (çekinti) bağlı dekolmanlar gelişebilir. Bunların yanında dekolman bazı enfeksiyon, tümörlerde ve özellikle hamilelikte ortaya çıkan tansiyon krizlerinde, gözde hiç yırtık olmadan da gelişebilir. Bu durumlarda tedavi sebebe yöneliktir. RETİNA DEKOLMANI TEŞHİS Retina çevresindeki ince bozulmuş olan sahaları, buralardaki delik, yırtıkları ve dekole bölgeleri tesbit etmek için göz bebekleri damlalar ile genişletir. Göz hekimi çeşitli mercekler kullanarak muayene mikroskobuyla gözün içini çepeçevre inceler. Bunun sonucunda göz içindeki yırtık veya dekolmanı tesbit edilmiş olur. Gerekirse göz ultrasonografisi yapılır. RETİNA DEKOLMANI TEDAVİ Yırtık veya delikler, retinada dekolman gelişmemişse argon laserle tedavi edilirler. İleride yırtık oluşturabilecek bazı ince ve yapısı bozulmuş sahalar laser ile kontrol altına alınabilir. Argon laserle yırtık ve dejenere saha tamiri ağrısız bir işlemdir. Bir damla ile göz uyuşturulur. Daha sonra mercekler yardımıyla hasta oturur durumdayken, muayene mikroskobuyla yırtık, delik ve dejenere sahaların etrafı 2-3 sıra laser ile çepeçevre kapatılır. Argon laser uygulandığı bölgede bir yanık oluşturarak, retina sinir tabakasını altındaki pigment tabakasına yapıştırır ve böylece içinden sıvı sızması önlenir. Laser tedavisi o an problemli olan bölge için yapılmış olur. Günün birinde aynı gözün başka bir bölgesinde de yırtıklar oluşursa yine göz içi dekolman tehlikesiyle karşılaşabilir. Bu yüzden retinasında problem çıkmış hastalar sık sık dibi muayenesinden geçirilirler. retina dekolmanı gelişen hastalarda tek tedavi cerrahidir. Cerrahi tipleri çeşitlilik gösterebilirsi de, yırtıkların kapatılması ve çekintilerin azaltılması prensibine dayanır. Dekolmanlı gözlerde cerrahi genel aneztezi altında yapılır. Önce yırtıklar dondurularak kapatılır, çekintileri azaltmak için gözün durumuna göre, yırtık bölgesine veya gözün etrafına çepeçevre slikon bant konarak yırtık bölgesinde çökertme oluşturulur. Dekolman bölgesindeki sıvı dışarı alınarak dekolmanın yatışması hızlandırılır. Bu durumlarda, gözün içine genleşen gaz konulur ve dekolman yatıştıktan sonra yırtık çevresi lserle kapatılabilir. Dev yırtıklı dekolmanlarda ve vitrenin yapı değiştirip retinayı bantlarla çektiği durumlarda, (diabet, travma, enfeksiyon, vb.) vitrektomi denilen özel bir ameliyat tekniğiyle tüm vitreus göz içinden temizlenerek retinanın çekilmesi veya gerilmesi önlenir. Dekolmanın tam düzelmediği hastalarda ikinci, üçüncü müdahaleler gerekebilir. RETİNA DEKOLMANI TAKİP Ameliyatın başarısı; dekolman süresi, sahanın genişliği, yeri, yırtıkların sayısı ve durumuyla ilişkilidir. Kurak olarak, gözün görme merkezi denilen maküla ameliyat öncesinde dekole olmamışsa, yani görme kaybı olmamışsa ameliyatın başarı şansı yüksektir. Makülanın uzun süreli dekole olduğu, santral görmenin kaybolduğu olgularda ise ameliyatın sağladığı başarı görmeyi arzu edilen seviyelere çıkaramayabilir. Dekole olmuş retinanın hücre seviyesinde iyileşmesi uzun sürebildiği için, görme rehabilitasyonu zaman alabilir. SKLERİT Tanımı: Belirtileri: • Bulanık görme Tedavi: ŞALAZYON Tanımı: Nedenleri, görülme sıklığı, risk faktörleri: Belirtileri: Tedavi: ŞAŞILIK Özellikle çocukluk döneminde şaşılığın mümkün olduğunca erken dönemde düzeltilmesi gereklidir; aksi takdirde göz tembelliği (ambliyopi) gelişebilir. Gözlerden birinin veya her ikisinin orta hattın dışına (içe-dışa-yukarı-aşağı) doğru kayık olmasına sasılık denir. Hastanın yasına, görme düzeyine ve şaşılığının tipine göre uygulanacak tedavi farklılıklar gösterir. Kabaca tedavi yöntemleri: Gözlük ve kapama tedavisi, prizmatik camlar, botilinum toksini uygulaması ve cerrahi tedavi olarak sıralanabilir. ŞEKER HASTALIĞI VE RETİNA TEDAVİSİNDE YENİLİKLER Laser tedavisi, özel cerrahi gazların göz ameliyatlarında kullanıma sunulması, göz içi ağır sıvı (vitreon) ve silikon uygulaması retina cerrahisinde başarı oranını yükseltmiş ve yeni bir çığır açmıştır. UVEİT VE BEHÇET Gözde kızarıklık, ağrı ve görme azalması tarzında bulgular vardır. Etken faktöre yönelik tedavi uygulanmalıdır. Topikal göz damlaları, sistemik tedavi ve bazı olgularda lazer tedavisi uygulanabilir. Ağır olgular hastanede yatırılarak tedavi uygulanmalıdır ve cerrahi tedavi gerekebilir. VİTREUS KANAMASI Nedenleri, görülme sıklığı, risk faktörleri: Belirtileri: reflenin kaybı, şiddetliyse oftalmoskopi ile fundus iyi görülmeyebilir, hafif vitreus kanaması sadece alt retinadaki ayrıntıları maskeleyebilir. Tedavi: |